Revista Inovação FAPEMA

Portal Maranhão: ambiente de leitura e fonte de pesquisa sobre história literária

Ana Paula Nunes de Sousa

Graduada em Letras – Português e Literatura pela Universidade Estadual do Maranhão (Uema) – Campus Caxias. Pesquisadora do Núcleo de Pesquisa em Informática, Literatura e Linguística (NUPILL) e do Núcleo de Pesquisa Literatura, Artes e Mídias (LAMID). Bolsista do projeto “Digitalização da Literatura Maranhense: O Portal Maranhão” – Estágio Nacional – Best- Graduação – Bolsa de Estágio no Brasil.

Vencedor do Prêmio FAPEMA 2019 na categoria PopVídeo, o projeto “Informatização e Digitalização de Acervos: O Portal Maranhão” – https://www.literaturamaranhense.ufsc.br/ – é uma das poucas bibliotecas digitais do Brasil que é fonte primária e gratuita de textos literários em versão integral na internet.

Apoiado pela Fundação de Amparo à Pesquisa e ao Desenvolvimento Científico e Tecnológico do Maranhão (FAPEMA), por meio do no edital nº 12/2017 – Acervos, o trabalho foi colocado em prática pela acadêmica do curso de Letras da Universidade Estadual do Maranhão (UEMA), Campus Caxias, Ana Paula Nunes de Sousa. O objetivo é sistematizar os dados coletados pelo projeto, bem como na realização de pesquisas voltadas para obras de autores maranhenses.

Ana Paula Sousa explica que as atividades do projeto, que teve a orientação da professora doutora Joseane Maia Santos Silva, foram divididas em duas partes. Na primeira fase foram selecionados e organizados os documentos e, depois, realizado o processo de digitalização, em que foi utilizado a ferramenta digital scanner planetário. “A etapa seguinte consistiu no processo de correção e atualização da grafia das obras para serem disponibilizadas no Portal Maranhão”, contou.

Iniciado em 2017, a pesquisa, cuja vigência era até maio de 2019, continua em andamento, segundo informou Ana Paula. “Está em andamento um estudo sobre o enigmático caso da literatura brasileira: Humberto de Campos e o médium Francisco Cândido Xavier, em que será colocada à prova a autenticidade da obra Crônicas de Além-Túmulo, publicada em 1937, a primeira do conjunto de 12 textos atribuídos ao escritor maranhense. O estudo é tema do trabalho de monografia da acadêmica defendida em novembro deste ano.

Objetivos e Resultados

A pesquisa consiste na tentativa de comprovação da autoria da obra “Crônica de Além-Túmulo”, psicografada pelo espírita brasileiro Francisco Cândido Xavier e atribuída ao miritibano Humberto de Campos. Um estudo de caráter estilístico e estilométrico, cujo método dá-se a partir da análise quanti-qualitativa de obras literárias, viabilizada pelo software Hyperbase, de Etienne Brunet, que foi contraposto com outros seis textos: Balas de Estalo (1883); A Semana (1892) e Crônicas (1938), de Machado de Assis; Da Seara de Booz (1918) e Últimas Crônicas, de Humberto de Campos (1962) e Os Mensageiros (1944), de Chico Xavier.

Na segunda fase, o trabalho consistiu na pesquisa bibliográfica junto ao acervo da Academia Caxiense de Letras, quando foram observadas as particularidades da vida e obra de autores maranhenses, dentre eles, e de forma mais particular, Humberto de Campos Veras.

Como resultado do trabalho, a pesquisadora destaca o mapeamento dos bicódigos e a riqueza lexical dos textos. Com o resultado do mapeamento fatorial dos bicódigos – uso de dois códigos gramaticais simultâneos (tais como substantivo seguido de verbo; verbo seguido de advérbio; substantivo seguido de adjetivo, e assim sucessivamente) – percebe-se uma aproximação entre os textos psicografados por Chico Xavier (Crônicas de Além-Túmulo e Os Mensageiros) em relação aos escritos por Humberto de Campos (Da Seara de Booz e Últimas Crônicas) aos quais a ele é atribuída a autoria.

“Do mesmo modo, a partir do mapeamento da riqueza vocabular do corpus, percebe-se, também, uma proximidade entre os textos analisados”, afirmou. “Há uma disposição de palavras que não se repetem nos corpus analisados, um dado muito pertinente, pois como o objetivo do trabalho consiste na verificação de uma possível aproximação estilística entre os textos analisados, este resultado torna-se uma significativa informação”, complementou. “É evidente a semelhança do estilo entre os textos Últimas Crônicas, Seara de Booz e Crônicas de Além-Túmulo, mas é preciso destacar que a pesquisa continua em andamento”, enfatiza Ana Paula.

Sobre ter sido vencedora do prêmio, Ana Paula disse que a premiação é, sem dúvida, uma importante iniciativa do Governo do Estado, por meio da FAPEMA. Segundo ela, trata-se da de valorização das produções acadêmico-científicas dos pesquisadores do estado do Maranhão e um significativo meio de divulgação dos estudos para a comunidade maranhense.

Mais sobre o Portal Maranhão

Além da consulta às obras digitalizadas, no Portal Maranhão é possível acessar um catálogo com dados biobibliográficos dos autores brasileiros e portugueses. Também estão disponíveis documentos do acervo pessoal de alguns autores do estado de Santa Catarina. O banco é uma rica fonte de pesquisa sobre história literária, sendo possível realizar pesquisas a respeito dos autores, das obras publicadas, datas de publicação, editoras, gênero das obras, entre outras. É importante ressaltar que as obras digitalizadas são em menor número do que aquelas cujas informações estão também disponíveis.

A proposta é criar um ambiente de leitura e ensino-aprendizagem de literatura, a partir do aproveitamento da biblioteca digital, incluindo ferramenta de anotações. Qualquer usuário pode utilizar a Biblioteca e o Banco de Dados Digital.

vikingtoto

viking toto

mamatogel

vikingtoto

viking toto

tasiktoto

vikingtoto

viking toto

vikingtoto

https://batmantoto.community/login.php

8kbetplay

depo 5k

kartu toto

mega99

cancertoto

naga15 login

toto jp

situs slot gacor hari ini

bengkulutoto

situs toto macau

togel online

slot toto

bengkulutoto

babeltoto

bengkulutoto

bengkulutoto

top1toto

top1toto

Save from

cancertoto

top1toto

wiltoto

https://kidneystonemelbourne.com.au/kidney-stones/

vikingtoto

vikingtoto

cancertoto

cancertoto

agen bola

SOLOTOTO

batmantototogel4d.com

batmantotoslot4d.com

batmantotomacau4d.com

altartoto

tebakangkapalingjitu.com

tebakangkapalingjitu.com

situs togel

cancertoto

togel online

vikingtoto

bengkulutoto

top1toto

pkv games

malukutoto

cancertoto

tasiktoto

babeltoto

babeltoto

babeltoto

babeltoto

babeltoto

babeltoto

babeltoto

vikingtoto

bengkulutoto

coktogel

malukutoto

usahatoto

vikingtoto

rexonatoto

situs toto

tampiljitu

bengkulutoto

toto

toto

malukutoto

babeltoto

depo 5k

pokemontoto

vikingtoto

piktoto

bengkulutoto

vikingtoto

top1toto

pokemontoto

malukutoto

slot online

gelasjitu

malukutoto

malukutoto

cancertoto

bengkulutoto

vikingtoto

vikingtoto

top1toto

top1toto

piktoto

vikingtoto

vikingtoto

bengkulutoto

tasiktoto

tasiktoto

tasiktoto

vikingtoto

vikingtoto

vikingtoto

malukutoto

vikingtoto

vikingtoto

vikingtoto

piktoto

pokemontoto

babeltoto

babeltoto

malukutoto

slot gacor

pokemontoto

malukutoto

cancertoto

slot gacor hari ini

malukutoto

cancertoto

bengkulutoto

vikingtoto

vikingtoto

vespa36

bengkulutoto

bengkulutoto

bengkulutoto

vikingtoto

piktoto

babeltoto

babeltoto

babeltoto

babeltoto

situs toto

babeltoto

babeltoto

babeltoto

pokemontoto

kicautoto

pokemontoto

rajaking

babeltoto

piktoto

babeltoto

babeltoto

toto

kicautoto

top1toto

4DHOKI

cancertoto

cancertoto

cancertoto

batmantoto

vikingtoto

babeltoto

bengkulutoto

tasiktoto

vikingtoto

pokemontoto

vikingtoto

kari4d

slot gacor

kumontoto

vikingtoto

vikingtoto

tasiktoto

bengkulutoto

bengkulutoto

vikingtoto

borneo303 login

babeltoto

cancertoto

bengkulutoto

bengkulutoto

tasiktoto

bengkulutoto

rajaking

bengkulutoto

tartoto

bengkulutoto

pokemontoto

rajaking

mix parlay

bulantogel

bulantogel

rajaking

cancertoto

cancertoto

cancertoto

slot777

bengkulutoto

bengkulutoto

babeltoto

slot gacor

top1toto

pokemontoto

babeltoto

cancertoto

bengkulutoto

bengkulutoto

rajaking

situs toto

babeltoto

https://www.borneo303resmi.com/

vikingtoto

bengkulutoto

bengkulutoto

bengkulutoto

top1toto

pokemontoto

cancertoto

rajaking

tasiktoto

tasiktoto

borneo303

pokemontoto

borneo303

borneo303

bengkulutoto

kari4d

kari4d

kari4d

pascol4d

bengkulutoto

bengkulutoto

rajaking

vikingtoto

vikingtoto

cancertoto

hukum toto

bengkulutoto

bengkulutoto

bengkulutoto

batmantoto

toto

slot

depo 5k

pokemontoto

https://old.batk.edu.ua/abit/example

tasiktoto

tasiktoto

vikingtoto

kari4d

vikingtoto

vikingtoto

flokitoto

pokemontoto

flokitoto

flokitoto

altartoto

SITUS SLOT ONLINE

dewaking

wisdomtoto

flokitoto

flokitoto

flokitoto

flokitoto

bengkulutoto

bengkulutoto

flokitoto

flokitoto

babeltoto

10naga

10naga

flokitoto

babeltoto

flokitoto

flokitoto

flokitoto

flokitoto

bengkulutoto

bengkulutoto

tarungtoto

bengkulutoto

bengkulutoto

bengkulutoto

flokitoto

tasiktoto

flokitoto

flokitoto

flokitoto

bengkulutoto

flokitoto

flokitoto

flokitoto

flokitoto

flokitoto

flokitoto

bengkulutoto

bengkulutoto

bengkulutoto

vikingtoto

flokitoto

flokitoto

vikingtoto

bengkulutoto

flokitoto

flokitoto

flokitoto

flokitoto

bengkulutoto

pascol4d

kari4d

pascol4d

batak5d

dvtoto

tasiktoto

vikingtoto

vikingtoto

vikingtoto

toto hoki

toto jp

toto

tasiktoto

tasiktoto

angkringan138

bengkulutoto

bengkulutoto

toto jp

vikingtoto

toto

kari4d

kicautoto

toto slot

toto

kicautoto

vikingtoto

bengkulutoto

slot

pas4d

vikingtoto

toto jp

tasiktoto

slot

toto

vikingtoto

kicautoto

situs slot

tasiktoto

vikingtoto

tasiktoto

tasiktoto

slot hoki

pascol4d

duniatoto

https://www.bborneo303.com/

kari4d

kari4d

https://daftarborneo303.com/

babeltoto

pascol4d

pascol4d

pascol4f

bengkulutoto

kimia4d

tasiktoto

bengkulutoto

vikingtoto

vikingtoto

lgomax99

lgomax99

lgowin99

lgowin99

babeltoto

bengkulutoto

sayangbet

lgomax99

lgomax99

lgomax99

bengkulutoto

bengkulutoto

bengkulutoto

judi slot gacor

babeltoto

babeltoto

babeltoto

babeltoto

babeltoto

cancertoto

altogel

altogel

bengkulutoto

babeltoto

batmantoto

sayangbet

babeltoto

kimia4d

vikingtoto

vikingtoto

vikingtoto

kimia4d

tasiktoto

vikingtoto

vikingtoto

babeltoto

bengkulutoto

kimia4d

bulantogel

bulantogel

batikjitu

rakutoto

bet10ribu

babeltoto

babeltoto

PAPUATOTO

wajibslot

PAPUATOTO

rajaking

bengkulutoto

cukongbet

lgomax99

lgomax99

lgomax99

sayangbet

sayangbet

sayangbet

slot gacor

toto188

toto188

cancertoto

cancertoto

cancertoto

cancertoto

cancertoto

babeltoto

damaibet

damaibet

tasiktoto

rupiahbet

malukutoto

malukutoto

malukutoto

malukutoto

malukutoto

kudahoki

bengkulutoto

situs toto

bengkulutoto

cancertoto

kimia4d

coloktoto

bengkulutoto

bengkulutoto

bengkulutoto

bengkulutoto

mpo500

bengkulutoto

viking toto

https://www.joyd.my/brand/moda/

bengkulutoto

vikingtoto

viking toto

bengkulutoto

mama togel

vespa36 resmi

vespa36 resmi

batmantoto login

hukumtoto

cancertoto

top1 toto

cancertoto

bengkulutoto

batmantoto.de

tasiktoto

paitocambodia.name

cancertoto

wisdomtoto

bengkulutoto

hukumtoto link alternatif

vikingtoto

wisdomtoto

kartutoto

toto slot

situs toto

situs depo 5k

8kbetplay

slot88 gacor

toto slot 4d

situs togel

toto 4d

kudahoki

cancertoto

cancertoto

bydplay resmi

bydplay login

citibet88 login

mega99 login

top1toto login

top1toto login

mpo500

cancertoto

top1toto

cas89

japanlotto.store

bengkulutoto

cancertoto

bengkulutoto

babeltoto

Rtp Slot Gacor

Sbobet

Slot Qris

Slot Gacor

Toto

depo 5k

slot88

slot jackpot

7amnews.in

cancertoto

wiltoto

toto

vespa36 resmi

vespa36 resmi

jitu26 resmi

situs toto

jitu26 resmi

vespa36 resmi

wisdomtoto

wisdomtoto

KILAU4D

KILAU4D

piktoto

KILAU4D

altartoto

KILAU4D

KILAU4D

batman toto

batman toto

batman toto

cancertoto

piktoto

batman toto

batman toto

situs togel

togel online

vespa36 resmi

vespa36 resmi

SITUS SLOT ONLINE

jitu26 login

jitu26 resmi

top1 toto

maluku toto

tasiktoto

cancertoto

babeltoto

babeltoto

babeltoto

babeltoto

pokemontoto

pokemontoto

babeltoto

babeltoto

babeltoto

batman toto

batman toto

vespa36 resmi

vespa36 resmi

toto slot

rexonatoto

cancertoto

cancertoto

cancertoto

Mix parlay

vespa36

vespa36 resmi

piktoto

toto slot

vespa36

vespa36 login

piktoto

unsur toto

unsur toto

situs toto

piktoto

unsur toto

unsur toto

maluku toto

unsur toto

jitu26 resmi

piktoto

slot gacor

jitu26 resmi

top1 toto

vespa36

vespa36

pokemontoto

rajalangit77 toto

mpo 500

projektoto

slot

sesetoto login

bengkulutoto

maluku toto

cancer toto

vespa36

top1toto login

maluku toto

vespa36

toto slot

piktoto

enoki77

gelasjitu

balontoto

situs toto

malukutoto login

สล็อตเว็บตรง

pokemontoto

wiltoto.cz/wap/

piktoto

wiltoto.tw/user/

wiltoto.pw/register/

paito taiwan

situs toto

vikingtoto

vespa36 resmi

vespa36 resmi

indototo

raja88

tasiktoto

tasiktoto

hukum toto

maluku toto

cancertoto

cancertoto

cancertoto

cancertoto

cancertoto

cancertoto

toto slot

wisdomtoto

toto

cancertoto

cancertoto

jitu26 resmi

jitu26 resmi

JEMARI4D

JEMARI4D

JEMARI4D

JEMARI4D

depo 5k

jitu26 resmi

vikingtoto

cancer toto

vikingtoto

babeltoto

vespa36

babeltoto

vespa36 resmi

vespa36 resmi

jitu26 resmi

jitu26 resmi

slot gacor

cancer toto

situs toto

toto macau

vespa36

vespa36

jitu26 resmi

jitu26 resmi

jitu26

jitu26

majumapan 99

pokemontoto

situs 5k

depo 5k

slot gacor

vespa36 resmi

top1 toto

cancer toto

cancer toto

cancer toto

kicautoto

vespa36 resmi

medantoto

medantoto

pokemontoto

medantoto

toto 4d

pokemontoto

vikingtoto

dewaking

rajaking

tasiktoto

kicautoto

bengkulutoto

kari4d

hukum toto

depo 5k

depo 5k

situs toto

situs toto

situs toto

depo 5k

cancer toto

rajaking

cancer toto

cancer toto

cancer toto

rajaking

kari4d

pokemontoto

pascol4d

pucuk4d

babeltoto

bengkulutoto

slot gacor

bulantogel

pokemontoto

bulantogel

bengkulutoto

bengkulutoto

rajaking

babeltoto

vikingtoto

hukumtoto

hukumtoto

cancer toto

hukumtoto

paito hk

rajaking

toto

pokemontoto

bengkulutoto

tasiktoto

mahjong ways slot mahjong ways slot mahjong mahjong slot

bengkulutoto

cancertoto

bengkulutoto

tasiktoto

tasiktoto

bengkulutoto

bengkulutoto

vikingtoto

bengkulutoto

dewaking

top1toto

rajaking

toto

slot

depo 5k

pokemontoto

wisdomtoto

gelas jitu

gelas jitu login

gelas jitu daftar

gelasjitu.org

mpo500

pokemontoto

bengkulutoto

bengkulutoto

bengkulutoto

kari4d

vikingtoto

toto

tasiktoto

tasiktoto

viking toto

https://ferreclicks.mx/cepillos/

vikingtoto

hukumtoto

vikingtoto

flokitoto

pokemontoto

altartoto

flokitoto

wisdomtoto

flokitoto

flokitoto

flokitoto

flokitoto

flokitoto

mpo500 login

mpo500 login

mpo500 login

flokitoto

flokitoto

wak89

slot

babeltoto

dewaking

flokitoto

babeltoto

flokitoto

flokitoto

flokitoto

flokitoto

kari4d

kari4d

KASKUSTOTO

KASKUSTOTO

flokitoto

tasiktoto

tasiktoto

flokitoto

flokitoto

flokitoto

flokitoto

flokitoto

flokitoto

flokitoto

flokitoto

flokitoto

kari4d

kari4d

vikingtoto

flokitoto

flokitoto

vikingtoto

kari4d

pascol4d

pascol4d

situs toto

situs toto

vespa36

pascol4d

kari4d

situs toto

bengkulutoto

kari4d

kari4d

pascol4d

toto hoki

pascol4d

toto jp

toto

slot qris server thailand

flokitoto

flokitoto

flokitoto

pascol4d

pascol4d

pascol4d

kari4d

kari4d

flokitoto

flokitoto

toto hoki

kari4d

kari4d

kari4d

flokitoto

bengkulutoto

tasiktoto

babeltoto

flokitoto

mpo500

mpo 500

angkringan138

flokitoto

pascol4d

neon88

cas89

mpo500

flokitoto

slot gacor

https://linkneon88.com/

slot

toto

kicautoto

wisdomtoto

tasiktoto

tasiktoto

bengkulutoto

kicautoto

bengkulutoto

flokitoto

flokitoto

gacor

bolaslot88

hukum toto

vespa36

vespa36

kicautoto

situs toto

situs toto

situs toto

situs toto

situs toto

situs toto

situs toto

situs toto

flokitoto

babeltoto

babeltoto

https://supercok.com/

bengkulutoto

pas4d

flokitoto

flokitoto

laetoto

laetoto

flokitoto

flokitoto

flokitoto

flokitoto

pascol4d

kari4d

pascol4d

tasiktoto

tasiktoto

flokitoto

flokitoto

ternatetoto

flokitoto

flokitoto

pascol4d

pascol4d

pascol4d

tasiktoto

hoki

toto

abcslot gacor

slot 5000

pucuk4d

kari4d

kari4d

jakartaslot88

jakartaslot88

desabet

tasiktoto

tasiktoto

desabet

top1toto

dunia toto

flokitoto

flokitoto

babeltoto

bengkulutoto

toto

medantoto

medantoto

medantoto

bulantogel

bulantogel

flokitoto

batmantoto17.com

toto slot

kimia4d

laetoto

tasiktoto

babeltoto

babeltoto

laetoto

Link situs sipjitu

kakaktogel

prediksijitukakaktogel.com

togel online

kari4d

kari4d

cancertoto

bengkulutoto

bengkulutoto

laetoto

flokitoto

slot demo

slot gacor

slot gacor

slot

slot jackpot

kari4d

kimia4d

bokep bocil

mega888 malaysia

pucuk4d

slot gacor

tasiktoto

inclavecasinos

flokitoto

flokitoto

babeltoto

flokitoto

flokitoto

flokitoto

flokitoto

pucuk4d

situs toto

ทดลองเล่นสล็อต

flokitoto

kimia4d

rakutoto

wajibslot

PAPUATOTO

rajaking

damaibet

malukutoto

mpo500

malukutoto

malukutoto

malukutoto

malukutoto

malukutoto

flokitoto

flokitoto

flokitoto

mataramtoto

slot gacor

tasiktoto

rupiahbet

slot gacor

kuda hoki

tasiktoto

manadototo

sayangbet

sayangbet

sayangbet

sayangbet

sayangbet

sayangbet

sayangbet

manadototo

cancer toto

manadototo

PASCOL4D

kimia 4d

slot demo

demo mahjong ways

slot server thailand

LGOGACOR

medantoto

situs toto

wak89

FLOKITOTO

dunia toto

cukongbet

laetoto

hukum toto

slot

babeltoto

tasiktoto

hukum toto

เว็บสล็อต แท้ 100 เปอร์เซ็นต์

dunia toto

laetoto

tasiktoto

malukutoto

bet10ribu

situs toto

topslot88

topslot88

topslot88

sayangbet

topslot88

kakek111

slot

cancer toto

babeltoto

toto macau

licin4d

batak5d

bolaslot99

bolaslot99

mbahslot

tasiktoto

situs toto

situs toto

hukum toto

situs toto

situs toto

pucuk4d

pucuk4d

dvtoto

dvtoto

berlian789

toto

ทดลองเล่นสล็อต

DEWALANGIT

RAJA88

best crypto casinos online

https://wak89.org/

grafikjitu login

https://wakmariot89.com/

bydplay

bydplay

bydplay

rajalangit77

tasiktoto

sayangbet

babeltoto

babeltoto

babeltoto

best crypto casinos

wisdomtoto

Jakartaslot88

mama togel

Jakartaslot88

Jakartaslot88

Jakartaslot88

sayangbet

Jakartaslot88

babeltoto

wisdomtoto

tasiktoto

slot88 resmi

babeltoto

pucuk4d

pucuk4d

pucuk4d

bandar togel

kakaktogelvip.org

info bocoran rtp

bengkulutoto

mataramtoto

slot gacor

faster payout online casinos

watitoto

slot gacor

situs toto

cancertoto

https://dinporapar.purbalinggakab.go.id/

cancer toto

kaya 787

damaibet

babeltoto

babeltoto

RAJALANGIT77

situs toto

situs toto

babeltoto

kimia4d

kimia4d

kimia4d

wisdomtoto

berlian789

mataramtoto

bengkulutoto

yumetoto

medantoto

medantoto

medantoto

damaibet

situs toto

situs toto

hukumtoto

wisdomtoto

flokitoto

damaibet

situs toto

medantoto

medantoto

jogjatoto

inclave casinos login

mpo500 login

pucuk4d

slot thailand

pucuk4d

kari4d

mama togel

kari4d

babeltoto

tasiktoto

tasiktoto

pangkutoto login

slot gacor

gaya4d

gaya4d

sistem4d

sistem4d

winsortoto login

winsortoto login

winsortoto login

winsortoto login

winsortoto login

winsortoto login

mataramtoto

hukumtoto

hukumtoto

cancer toto

cancer toto

sayangbet

cancer toto

cancer toto

cancer toto

cancer toto

cancer toto

cancer toto

mpo500

paito sdy

paito sgp

paito hk

tasiktoto

tasiktoto

slot

papuatoto

slot 5k

babeltoto

kakaktogel